Πολλές έρευνες και μελέτες έχουν επισημάνει την αναγκαιότητα διάσωσης των διαλέκτων και των μειονοτικών γλωσσών, καθώς και τα πλεονεκτήματα που αποκομίζουν οι μαθητές από την αξιοποίηση τους στην εκπαίδευση.
Με βάση αυτές τις μελέτες στα πλαίσια του μεταπτυχιακού προγράμματος σπουδών «Σύγχρονες τάσεις στη γλωσσολογία για εκπαιδευτικούς» του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου εκπονήθηκε η παρούσα μεταπτυχιακή εργασία που έχει ως σκοπό να διερευνήσει τις στάσεις των εκπαιδευτικών απέναντι στις διαλέκτους και στις μειονοτικές γλώσσες και ειδικότερα να αντιπαραβάλει τις στάσεις τους απέναντι στα Βόρεια ιδιώματα και στη Βλαχική γλώσσα.
Για τη διεξαγωγή της έρευνας χρησιμοποιήθηκε η ποσοτική μέθοδος με τη χρήση ερωτηματολογίων. Τα ερωτηματολόγια διανεμήθηκαν σε 61 εκπαιδευτικούς των νομών Πιερίας και Πέλλας. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της παρούσας έρευνας, τα οποία συνεκτιμώνται και με παρόμοιες έρευνες, οι εκπαιδευτικοί έχουν θετική γνώμη για τα Βόρεια ιδιώματα και γενικά τις διαλέκτους, τα θεωρούν ισότιμα με την Κοινή Νεοελληνική Γλώσσα, δεν πιστεύουν ότι αποτελούν εμπόδιο στην ακαδημαϊκή και κοινωνική εξέλιξη των ομιλητών τους και συμφωνούν ότι είναι καλό να ενταχθούν στη σχολική διδασκαλία. Από την άλλη πλευρά, οι εκπαιδευτικοί, αν και έχουν θετική γνώμη γενικά για τις μειονοτικές γλώσσες και θεωρούν ότι αυτές, συμπεριλαμβανομένης της Βλαχικής γλώσσας, δεν αποτελούν εμπόδιο στην ακαδημαϊκή και κοινωνική εξέλιξη των ομιλητών τους, δεν συμφωνούν με την ένταξη στη σχολική διδασκαλία της Βλαχικής γλώσσας και γενικά των μειονοτικών γλωσσών.
Εισαγωγή
Κάθε ζωντανή γλώσσα χαρακτηρίζεται από πολυμορφία και ετερογένεια. Αυτή η πολυμορφία είναι θεμελιώδες χαρακτηριστικό και διαχωρίζεται σε κοινωνική, γεωγραφική και υφολογική (Γούτσος, 2013). Αυτές οι γλωσσικές ποικιλίες είτε είναι διάλεκτοι, ιδιώματα είτε κοινωνικές ποικιλίες είτε μειονοτικές γλώσσες αποτελούν πλήρη γλωσσικά συστήματα, δεν διαφέρουν από την πρότυπη γλώσσα και δεν θα έπρεπε να υπόκεινται σε αξιακή ιεράρχηση (Holmes, 2016). Άλλωστε, η σύγχρονη γλωσσολογία υποστηρίζει ότι δεν πρέπει να χαρακτηρίζονται ως «ανώτερες» και «κατώτερες» οι γλώσσες και ότι η κάθε γλώσσα έχει τη δική της αξία (Κακριδή- Φερράρι, 2001· Αρχάκης & Κονδύλη, 2011). Δυστυχώς, όμως, στην πλειονότητά τους οι γλωσσικές ποικιλίες αντιμετωπίζονται υποτιμητικά και περιθωριοποιούνται, τόσο από την ίδια την κοινωνία, όσο και από τη σχολική εκπαίδευση (Ντίνας & Ζαρκογιάννη, 2009).
Υπάρχουν αρκετοί γλωσσικοί μύθοι που επηρεάζουν αρνητικά τις κρίσεις των ανθρώπων απέναντι στις γλωσσικές ποικιλίες, αλλά και απέναντι στους ομιλητές τους. Η αρνητική αυτή αντιμετώπιση απέναντί στις ποικιλίες είναι πολύ πιθανόν να επιδράσει στη μελλοντική πορεία τους και να οδηγήσει στην εξαφάνισή τους. Καθίσταται, αναγκαίο να ξεπεραστούν όλα τα μεταπραγματολογικά στερεότυπα και να αντιμετωπίζονται με ισότιμο τρόπο οι γλωσσικές ποικιλίες και συγκεκριμένα οι διάλεκτοι και οι μειονοτικές γλώσσες (Αγγελοπούλου, 2010). Ένας χώρος στον οποίο μπορούν να ξεπεραστούν αυτά τα στερεότυπα είναι ο χώρος της εκπαίδευσης. Η εκπαίδευση είναι δυνατόν να οδηγήσει στην άμβλυνση όλων αυτών των γλωσσικών στερεοτύπων και να συμβάλει στην ανάδειξη της αξίας τους.
Οι στάσεις και οι αντιλήψεις των εκπαιδευτικών απέναντι στις διαλέκτους και στις μειονοτικές γλώσσες γενικά και ειδικότερα των Βορείων ιδιωμάτων και της Βλαχικής γλώσσας αποτελούν το αντικείμενο της συγκεκριμένης εργασίας. Η εργασία σκοπεύει να διερευνήσει τις στάσεις που αναπτύσσουν οι εκπαιδευτικοί των νομών Πιερίας και Πέλλας απέναντι στα Βόρεια ιδιώματα και τη Βλαχική γλώσσα, να τις αντιπαραβάλει μεταξύ τους, αλλά και να τις συγκρίνει με παρόμοιες έρευνες που ασχολήθηκαν με τις στάσεις που έχουν οι εκπαιδευτικοί απέναντι στις διαλέκτους και στις μειονοτικές γλώσσες.
Διάλεκτοι – Μειονοτικές Γλώσσες: Συγκριτική ανάλυση των στάσεων των εκπαιδευτικών ανάμεσα στα Βόρεια ιδιώματα και τη Βλαχική γλώσσα
Τσουκάνη Ασπασία
Διπλωματική Εργασία
Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο
«Σχολή Ανθρωπιστικών Σπουδών»
Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών
«Σύγχρονες τάσεις στη γλωσσολογία για εκπαιδευτικούς»
Διαβάστε την εργασία παρακάτω ή κατεβάστε τη
Περιεχόμενα
Περίληψη
Abstract
Περιεχόμεναv
Κατάλογος Γραφημάτων
Κατάλογος Πινάκων
Συντομογραφίες & Ακρωνύμια
Εισαγωγή
Θεωρητικό Μέρος
1. Γλωσσική ποικιλία και πρότυπη γλώσσα
1.1 Γλωσσική ποικιλία
1.2 Πρότυπη γλώσσα
1.3 Γεωγραφικές ποικιλίες: Ορίζοντας τις έννοιες διάλεκτος και ιδίωμα
2. Η γεωγραφική ποικιλότητα στην Ελλάδα
2.1 Ο γλωσσικός χάρτης της ελληνικής γλώσσας κατά τη διάρκεια των αιώνων
2.2 Η μελέτη των νεοελληνικών διαλέκτων και ιδιωμάτων
2.3 Κριτήρια ταξινόμησης των νεοελληνικών διαλέκτων και ιδιωμάτων
2.4 Ο χάρτης των νεοελληνικών διαλέκτων
2.5 Παρουσίαση νεοελληνικών διαλέκτων
2.6 Παρουσίαση νεοελληνικών ιδιωμάτων
2.7 Βόρεια Ιδιώματα
2.8 Η σημερινή κοινωνιογλωσσική κατάσταση των νεοελληνικών διαλέκτων και ιδιωμάτων
2.8.1 Η σημερινή κοινωνιογλωσσική κατάσταση των Βορείων ιδιωμάτων
3. Μειονοτικές γλώσσες
3.1 Ορίζοντας την έννοια μειονοτική γλώσσα
3.2 Μειονοτικές γλώσσες στην Ελλάδα
3.3 Η Βλαχική γλώσσα
3.3.1 Η σημερινή κοινωνιογλωσσική κατάσταση της Βλαχικής γλώσσας
4. Εκπαίδευση και γλωσσική ποικιλία
4.1 Θέση διαλέκτων, ιδιωμάτων και μειονοτικών γλωσσων στην εκπαίδευση
4.2 Οφέλη αξιοποίησης διαλέκτων, ιδιωμάτων και μειονοτικών γλωσσων στο σχολικό πλαίσιο
5. Γλωσσικές στάσεις απέναντι στις διαλέκτους, τα ιδιώματα και στις μειονοτικές γλώσσες
6. Ανασκόπηση ερευνών για τη στάση των εκπαιδευτικών απέναντι στις διαλέκτους, στα ιδιώματα και στις μειονοτικές γλώσσες
Ερευνητικό Μέρος
7. Ερευνητικός σχεδιασμός
7.1 Σκοπός και ερευνητικά ερωτήματα
7.2 Μεθοδολογία έρευνας
7.3 Μεθοδολογικό εργαλείο συλλογής δεδομένων
7.4 Τύπος δειγματοληψίας, συμμετέχοντες και διαδικασία έρευνας
8. Παρουσίαση και ανάλυση αποτελεσμάτων έρευνας
8.1 Ανάλυση και ερμηνεία δημογραφικών στοιχείων
8.2 Ανάλυση και ερμηνεία απαντήσεων για τις στάσεις των εκπαιδευτικών γενικά για τις διαλέκτους και τις μειονοτικές γλώσσες
8.3 Ανάλυση απαντήσεων εκπαιδευτικών για τις στάσεις απέναντι στα Βόρεια ιδιώματα
8.3.1 Ανάλυση απαντήσεων απέναντι στα Βόρεια ιδιώματα για το σύνολο των συμμετεχόντων εκπαιδευτικών στην έρευνα
8.3.2 Ανάλυση απαντήσεων απέναντι στα Βόρεια ιδιώματα ανάλογα με το νομό που υπηρετούν οι εκπαιδευτικοί
8.3.3 Ανάλυση απαντήσεων απέναντι στα Βόρεια ιδιώματα ανάλογα την ειδικότητα των εκπαιδευτικών (Φιλόλογοι και άλλες ειδικότητες)
8.3.4 Ερμηνεία και συγκριτική αντιπαραβολή των στάσεων απέναντι στα Βόρεια ιδιώματα
8.4 Ανάλυση απαντήσεων εκπαιδευτικών για τις στάσεις απέναντι στη Βλαχική γλώσσα
8.4.1 Ανάλυση απαντήσεων απέναντι στη Βλαχική γλώσσα για το σύνολο των συμμετεχόντων εκπαιδευτικών στην έρευνα
8.4.2 Ανάλυση απαντήσεων απέναντι στη Βλαχική γλώσσα ανάλογα με το νομό που υπηρετούν οι εκπαιδευτικοί
8.4.3 Ανάλυση απαντήσεων απέναντι στη Βλαχική γλώσσα ανάλογα την ειδικότητα των εκπαιδευτικών (Φιλόλογοι και άλλες ειδικότητες)
8.4.4 Ερμηνεία και συγκριτική αντιπαραβολή των στάσεων απέναντι στη Βλαχική γλώσσα
8.5 Συγκριτικές διαπιστώσεις για τις στάσεις των εκπαιδευτικών απέναντι στα Βόρεια ιδιώματα και τη Βλαχική γλώσσα
9. Συμπεράσματα
10. Περιορισμοί και προτάσεις για περαιτέρω έρευνα
Βιβλιογραφία
Παράρτημα: Ερωτηματολόγιο εκπαιδευτικών