Άρθρα

Η βλάχικη γλώσσα και οι προσπάθειες διατήρησης της απο τους βλάχους απόδημους

Αρχόντισσες της Κλεισούρας (Καστοριά), αρχές 20ου αιώναΗ χρονιά που διανύσαμε, το 2001, είχε ανακηρυχθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση και το Συμβούλιο της Ευρώπης «Ευρωπαϊκό Έτος Γλωσσών» και κύριος σκοπός αυτής της κίνησης ήταν η προβολή του γλωσσικού πλούτου της Ευρώπης, η υποστήριξη της εκμάθησης περισσότερων ξένων γλωσσών και ιδιαίτερα των λιγότερο ομιλουμένων γλωσσών των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η προαγωγή της γλωσσικής πολυμορφίας1

Παρ’ όλα αυτά όμως στη χώρα μας δεν υπήρξε καμιά σχεδόν δραστηριότητα. Οι μοναδικές προτάσεις που έγιναν από κάποιους πολιτικούς (υπουργούς και ευρωβουλευτές) αφορούσαν την προώθηση της διδασκαλίας της αρχαίας ελληνικής και της λατινικής γλώσσας ως μητρικών των σύγχρονων ευρωπαϊκών γλωσσών. Όσον αφορά τις άλλες, τις λιγότερο ομιλούμενες γλώσσες στην Ελλάδα, την αρβανίτικη, τη βλάχικη, την πομάκικη, τη σλαβομακεδονική και την τουρκική, όχι μόνο δεν έγιναν ανάλογες δηλώσεις και προτάσεις, αλλά αντίθετα υπήρξαν κάποιες αντιδράσεις εκ μέρους ακαδημαϊκών και βουλευτών που διέσυραν τη χώρα μας έναντι των άλλων κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και συνέτειναν στην έναρξη της «απόσχισής» της από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

 

Περισσότερα...

Η Κουτσούφλιανη (Παναγία Τρικάλων)

Κουτσούφλιανη, αναπαράσταση της εξόδουΗ Κουτσούφλιανη (Παναγία Τρικάλων), βλαχοχώρι της ορεινής Καλαμπάκας του νομού Τρικάλων, βρίσκεται στα σύνορα Θεσσαλίας-Ηπείρου-Μακεδονίας, στις πηγές του Πηνειού, σαράντα χιλιόμετρα βορειοδυτικά της Καλαμπάκας και τριανταπέντε χιλιόμετρα ανατολικά του Μετσόβου. Έχει πλούσιο δάσος, οξιάς και πεύκης με όλες τις αποχρώσεις του πρασίνου, σπαρμένο με ξωκλήσια. 
Το χωριό αυτό απελευθερώθηκε από τους Τούρκους το 1881 μετά τη συνθήκη του Βερολίνου μαζί με όλη τη Θεσσαλία. Τον Μάρτιο-Απρίλιο του 1897 η Κουτσούφλιανη έγινε το ορμητήριο και το καταφύγιο των 2600 αγωνιστών της Εθνικής Εταιρείας οι οποίοι εισέβαλαν στην Τουρκοκρατούμενη τότε Μακεδονία και έδωσαν σκληρές μάχες με τους Τούρκους.

Περισσότερα...

Τραγούδια απο την Κλεισούρα Καστοριάς

Η ΚΛΕΙΣΟΥΡΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΡΟΦΗΤΗ ΗΛΙΑNάθιματς μάτα μόι φιάτα, νάθιματς λέλε ανάθιματς.
Τσι ν’ τι φιάτσι αχάντου μουσιάτα.Ντι νι αρκάι όκλι πρι τίνι.....
Σι νι ντούσιρα όιλι του άγκρου.Σι νι κουρμάρα μούλτου ζνίι.

Ανάθεμα τη μάνα σου μωρ’ κόρη, ανάθεμα μωρ’ ανάθεμα.
Που σ’ έκανε τόσο όμορφη. Έριξα τα μάτια πάνω σου.....
Και μου πήγαν τα πρόβατα στον αγρό. Και μου έκοψαν μεγάλη ζημιά.

Περισσότερα...

Το Λινοτόπι και οι ζωγράφοι του

Η σημερινή περιοχή του άλλοτε ΛινοτοπίουΟι Γραμμουστιάνοι Βλάχοι, διασκορπισμένοι σήμερα σε όλη τη Βαλκανική, προέρχονται ως γνωστόν από τα βλαχοχώρια του ορεινού όγκου του Γράμμου. Η βλάχικη αυτή ομάδα οικισμών με κέντρο τη Γράμμουστα ή Γράμμουστη, αποτελούνταν από τη Φούσα ή Φούσια, το Βετέρνικο ή Βετεάρνικ’, το Λιβάδι, το Πισκοχώρι, τον Άγιο Ζαχαρία ή Ζαγάρ’ ή Σφάντου Ζαχαρίε, την Αετομηλίτσα ή Ντένισκου ή Ντέντσκο, το Πληκάτι , την Κιάφα, τη Νικολίτσα ή Νικουλίτσα, την Άρζα και τη Δάρδα.

Περισσότερα...

Ο Τρανός Χορός και το δρώμενο του Βαλμά στην Κλεισούρα Καστοριάς

Το δρώμενο του Βάλμα στην Κλεισούρα ΚαστοριάςΟ ΤΡΑΝΟΣ ΧΟΡΟΣ ΣΤΗΝ ΚΛΕΙΣΟΥΡΑ
Μια από τις μεγαλύτερες εορτές του χριστιανικού κόσμου είναι αυτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, τον Δεκαπενταύγουστο. Είναι η εορτή της Μεγάλης Παναγίας (βλαχ. Στα-Μαρίι ατσιά μάρι), την οποία όλοι οι Βλάχοι τιμούν με ιδιαίτερη ευλάβεια. Κατά την εορτή αυτή της Θεομήτορος το πανηγύρι κρατά δυο μέρες σε όλα τα βλαχοχώρια.
Παλαιότερα οι κτηνοτρόφοι (βλαχ. τσέλνιτσι) πανηγύριζαν τη λήξη της γαλακτοκομικής περιόδου των γιδοπροβάτων1. Η πρώτη μέρα του πανηγυριού είναι αφιερωμένη σε όλους τους μη κτηνοτρόφους Κλεισουριώτες. Γλεντούν με δυο ή τρεις παρέες βιολιά στις δυο πλατείες του χωριού. Την ημέρα αυτή παρέες ανδρών επισκέπτονται με τα βιολιά τα σπίτια των κτηνοτρόφων, όπου τους περιμένουν στρωμένα τραπέζια με ψημένα αρνιά, βλάχικες πίτες, μανούρια και άφθονο κρασί.

Περισσότερα...

Βλάχικο τραγούδι απο την Ιεροπηγή Καστοριάς

Ένα βλάχικο τραγούδι απο την Ιεροπηγή Καστοριάς. Είναι ένα τραγούδι που λεει η γυναίκα στoν αντρα της που ειναι για πολύ καιρό στα πρόβατα μακριά από το σπίτι

- Μα σβινιάϊ ούνε σιάρε ακάσε
μπουρμπάτε σ' μεράτε
- νου αβιαμ ακούι σ' αλάσ'΄όιλι
μπουρμπάτε σ' μεράτε
- αλάσλι ούνε σιάρε σ' κιάρε
μπουρπάτε σ' μεράτε
- ζντάου ούνε λίρε τ' ούνε σιάρε
μπουρπάτε σ' μεράτε
- μι τουκί μι φέτσιου κα τσιάρε
μπουρμπάτε σ' μεράτε
- Ας ερχόσουν ένα βράδυ στο σπίτι
Άντρα και καημένε
-δεν είχα σε ποιον να αφήσω τα πρόβατα
Άντρα και καημένε
-άφησε τα για μια βραδιά να χαθούν
Άντρα και καημένε
-σου δίνω μια λίρα για μια βραδιά
Άντρα και καημένε
-έλιωσα και έγινα σαν το κερί
Άντρα και καημένε
8